Azbest nadal czeka na usunięcie. Właściciele dachów muszą uważać

Przez lata uchodził za materiał niemal niezniszczalny, dziś zaś budzi niepokój przy każdym starszym dachu. W Skawinie i w innych gminach temat wraca tam, gdzie wciąż leży eternit, a wraz z nim pytanie o zdrowie, bezpieczeństwo i obowiązki właścicieli nieruchomości. W Polsce nadal pozostają miliony ton wyrobów zawierających azbest, a czas na ich usunięcie ucieka szybciej, niż wielu osobom się wydaje. Największy błąd? Próba demontażu na własną rękę.

• Azbest miał chronić budynki. Dla organizmu stał się pułapką
• Samodzielny demontaż to ryzyko. Procedura wymaga zgłoszeń i specjalistów

Azbest miał chronić budynki. Dla organizmu stał się pułapką

Azbest to naturalny minerał o włóknistej budowie. Kiedyś ceniono go za odporność na wysoką temperaturę, wytrzymałość i dobre właściwości izolacyjne. Nic dziwnego, że przez lata trafiał do dachów, elewacji, rur czy osłon przeciwpożarowych. W budownictwie i przemyśle uchodził za materiał wygodny, tani i trwały.

Problem zaczyna się tam, gdzie kończy się jego zewnętrzna twardość, a zaczyna niewidzialne zagrożenie. Włókna azbestu są mikroskopijne, łatwo trafiają do płuc i pozostają w organizmie. Nie da się ich po prostu „wydmuchać” ani bezpiecznie usunąć samemu. Skutki bywają odległe w czasie – choroby mogą ujawnić się po 10–40 latach.

Najgroźniejsze skutki kontaktu z azbestem to między innymi:

• pylica azbestowa,
• rak płuc,
• międzybłoniak opłucnej.

W Polsce zakaz stosowania azbestu wszedł w życie w 1997 roku. Rok później zakończono produkcję wyrobów azbestowych, a od 1999 roku obowiązuje zakaz obrotu tym materiałem. Mimo tego problem wciąż nie zniknął. Z danych Bazy Azbestowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii wynika, że do usunięcia pozostaje jeszcze ponad 7 milionów ton takich wyrobów.

Samodzielny demontaż to ryzyko. Procedura wymaga zgłoszeń i specjalistów

Właściciel nieruchomości, na której znajduje się azbest, nie może traktować go jak zwykłego odpadu budowlanego. Jeśli dach, płyty albo inne elementy zawierają ten minerał, trzeba to zgłosić do urzędu gminy i kontrolować stan materiału. Przydatne bywa też sprawdzenie nieruchomości w elektronicznym Systemie Informacji Przestrzennej prowadzonym dla programu oczyszczania kraju z azbestu.

Najważniejsza zasada jest prosta – nie wolno usuwać azbestu samodzielnie. Demontaż powinien wykonać tylko wyspecjalizowana firma, bo prace trzeba prowadzić w sposób ograniczający pylenie i rozprzestrzenianie się włókien. To nie jest miejsce na improwizację.

Profesjonalne usuwanie obejmuje zwykle:

1. zgłoszenie prac do odpowiednich instytucji, w tym sanepidu i nadzoru budowlanego,
2. zabezpieczenie terenu oraz użycie środków ochrony,
3. demontaż na mokro,
4. szczelne zapakowanie odpadów i ich oznakowanie,
5. transport na specjalne składowisko,
6. unieszkodliwienie zgodnie z przepisami.

Na gminie ciąży z kolei obowiązek prowadzenia ewidencji wyrobów zawierających azbest, informowania mieszkańców o zagrożeniach, wspierania usuwania tego materiału oraz pilnowania postępów. To ważne, bo bez sprawnej organizacji nawet najlepsze przepisy zostają na papierze.

Program Oczyszczania Kraju z Azbestu zakłada, że wszystkie takie wyroby powinny zniknąć do 2032 roku. Brzmi jasno, ale tempo prac wciąż jest zbyt wolne. Najwyższa Izba Kontroli oceniał a w 2022 roku, że przy obecnym tempie usuwanie może potrwać jeszcze około 60 lat. Dla właścicieli starych dachów to sygnał, by nie odkładać tematu na później – bo azbest nie znika sam, a z każdym rokiem rośnie presja czasu i odpowiedzialność za stan budynku.

na podstawie: Urząd Miasta i Gminy w Skawinie.